Od 27 marca Zamek Królewski w Warszawie zaprasza na niezwykłą wystawę w Pałacu pod Blachą. Ekspozycja „Ostatni zamek. Zamczystość polska: od Wawelu do Stobnicy” przygląda się fenomenowi budowania i rekonstruowania zamków we współczesnej Polsce.
Jak zauważają twórcy wystawy, w całym kraju powstają obecnie dziesiątki nowych obiektów o charakterze warownym, a te już istniejące poddawane są spektakularnym metamorfozom. Kurator wystawy, Kuba Snopek, stawia tezę, że Polacy nie tyle budują zamki, co wytwarzają wokół siebie „zamczystość” – specyficzny kod wizualny i opowieść niezależną od prawdy historycznej czy wieku obiektu.
Czym jest „zamczystość”?
Na potrzeby projektu sformułowano nową definicję tego zjawiska. Zamczystość to właściwość architektury, która pozwala nam rozpoznać budynek jako zamek ze względu na jego formę, nazwę i usytuowanie. Nie liczy się autentyczność, lecz siła przekazu i symbolika, która wciąż pozostaje dla nas niezwykle istotna.
Wawel obok Stobnicy – co zobaczymy na ekspozycji?
Wystawa wykorzystuje różne formy przekazu, od klasycznej fotografii po sztukę współczesną:
- Nicolas Grospierre: Prezentuje fotografie zestawiające historyczne zamki z nowymi realizacjami, takimi jak głośna budowa w Stobnicy.
- Marta Ejsmont: Skupia się na materialności budowli – na jej zdjęciach stare i nowe obiekty jednakowo „lśnią nowością”.
- Mateusz Pawlukiewicz: Przedstawia wizualny leksykon oddolnej, lokalnej architektury warownej.
- Instalacja „Ostatni zamek”: Centralny element wystawy stworzony przez kolektyw Turnus we współpracy z Mariią Kolomiitsevą. Jest to lekka, mobilna konstrukcja o ludzkiej skali, pokryta malarstwem współczesnych artystów, m.in. Zuzanny Bartoszek i Kuby Stępień.
Dopełnieniem wystawy są makiety, infografiki oraz rysunki wykonane przez dzieci. Projektowi towarzyszy również publikacja będąca wielogłosową refleksją nad fenomenem polskiej zamczystości z udziałem architektów, historyków sztuki i filozofów.
„Skoro wszyscy budują zamki, to my też” – w tym duchu powstała główna instalacja wystawy, proponując krytyczne przepracowanie archetypu zamku.
Informacje praktyczne dla zwiedzających:
- Miejsce: Pałac pod Blachą, Zamek Królewski w Warszawie (wejście od strony Trasy W-Z).
- Termin: 27 marca – 28 czerwca 2026 r.
- Atrakcje dodatkowe: Oprowadzania kuratorskie i eksperckie z członkiniami kolektywu Turnus.
Wystawa dofinansowana ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Organizatorami wystawy są Zamek Królewski w Warszawie oraz DIRECTION.
